Xabier Zeberio eta Pello Ramirez: “Musikari ematen zaion garrantzia ez dago benetan oinarri sendoak eta kontzeptualak dituen laguntza batean”

 

“ON”, beraien azken lana aurkezten izan genituen atzo Xabier Zeberio eta Pello Ramirez musikari profesional  ezagunak. Akordeoi kromatiko eta erdi aroan jatorria duen nickelharpaz  hornituta, Suedia eta Euskal Herriko abesti eta euren konposizio propioak aurkeztu zituzten bi musikari gipuzkoarrek zentzuak “on” jarri zituen ikuskizunean.

On-en sorrera elkarrekin lan egiteko nahia ala musika alorrean oraindik aztertu ez diren zerumugak arakatzea izan da?

P: Bietatik pixkat. Gu beste proiektu batzuetan elkarrekin aritzen gara, Alos Quartet-ekin, hor urte dezentetan aritu gara, eta behin, grabazio bati esker konturatu ginen akordeioa eta nickelharparekin batez ere, bazegoela kanpo bat jorratzeko sonoridade berriekin eta holaxe abiatu ginen. Pieza batzuk adaptatu, berriak egin, eta karretera!

Diska egiteko erabakiaren aurretik kontzertuak emanez hasi zineten, bide batez, harrera ona izan duten kontzertuak. Diskoarekin berdin gertatzen ari da?

X: Normalean prozesua alderantziz izaten da. Normalean diska prestatzen da eta gero kontzertuak ematen hasten zara. Kasu honetan dena alderantziz egin genuen. Kontzertuak egiteko aukera sortu zitzaigun eta sorta bat egin genuen, zortzi bat edo, eta gero planteatu genuen diskoarena. Proiektua ez zen disko bat sortzea. Behin errepertorioa rodatuta genuela, grabazio estudiora sartu ginen. Eta egia esan, diskoa nahiko rodatua dago, normalean izaten da diskoan gauzak faltan izaten direla, oraindik nahiko fresko eta berri. Baino errepertorioa oso rodatua zegoenez harrera ona, berezia izan da. Kontzertuan dagoena bere horretan isladatzen du, eta horrek puntu bat ematen dio.

Zergatik akordeoi kromatikoa? Nickelharpa da gehienbat kantatzen duena, honen atzetik akordeoiaren soinua entzutearen erabakia a priorikoa izan da? Edo beste instrumentu batzuekin saiatu zarete ere?

P: Nik akordeoi kromatikoa betidanik landu izan dut. Ez dugu planteatu hori nahiz eta pieza batzuk baduten formula hori, nickelharpak kantatzen du eta akordeoiak laguntzen dio, baina saiatu gara paperak banatzen. Eta noizean behin aldatu egiten gara eta nickelharpak egiten ditu fondo batzuk, eta beste batzuk akordeoiak egiten ditu. Akordeoiak baditu erregistro aldetik bere berezitasunak eta sonoridadeak eta horri denari zukua atera zaio.

Nola heldu zen Nickelharpa zure eskuetara Xabi?

Erdi aroko Nickelharpa jotzen du gehienetan Zeberiok, Ramirez-ek akordeoi kromatikoa darabilelarik.

X: Nahiko kasualidadez. Urte asko daramazkit Oskorrirekin eta Europa iparraldetik gira batzuk egiten genbiltzalarik, Suedian, hau berez Suediako instrumentua baita. Lehendik begia botata nion eta festibal batzuetan egon ginen eta han nickelharpajole asko daude, Suediako instrumentu nazionala dela esango genuke nickelharpa. Kontaktuan jarri nintzen, bat eskuratu nuen, lutier batek egin zidan Suedian, eta pixkana-pixkanaka … egia esan,  maitasunezko istorio nahiko sakona izan da niretzat, ni bibolinjolea izan naiz betidanik baina badira hamar urte nickelharpakin nabilela buru-belarri  eta egia esan esparru,bide eta espresiobide asko ireki dizkit. Oso instrumentu berezia da.

Ze gauza azpimarratuko zenituzkete zuen karreran, zuen ibilbidean, musikari bezala hazten lagundu zaituztenak?

P:  Mundu klasikoan hasi nintzen eta akordeoia ikasi nuen, ni hasi nintzenean ilusio asko zegoen instrumentu klasiko bezala finkatzeko, nahiz eta gero hori ez zen erabat lortu, baina ni batez ere, nahiz eta horrela hasi nintzen eta urte batzuetan hori dezente landu nuen, uste dut asko lagundu nauela proiektu ezberdinetan kantariei laguntzea. Folk musikan ere bai, musika klasikoa bezala ez hain enkorsetatuak direnak, musika libreagoak, nola ulertzen duen  kantari batek adibidez, bere kantagintza eta kreazioa ere bai. Niri horrek asko-asko lagundu dit. Askatasun hori, adibidez, hori  klasikoan zaila da ematen, eta nik bereziki hori aipatuko nuke, beste proiektu hauetan dagoen askatasuna, ez dagoelako batez ere barrera psikologikorik.

X: Prejuiziorik.

P: Hori da, askoz libreagoa da eta horrek ikasteko aukerak ematen ditu, esperimentatzeko eta gauza freskoak ateratzeko.

Eta zuk, Xabi?

Bai, gehienbat hortik. Nik uste musikari nahiko kamaleonikoak garela, nahiko irekita gaude gauza berrietara. Aukera izan dugu estilo eta jende oso ezberdinarekin lan egiteko. Folk musikatik, Pop-eko abeslariekin, Rock-ekoak…hamaika istorio eta oso jende onarekin lan egiteko aukera izan dugu eta saiatu izan gara beti nahiko buru irekiarekin lan egiten eta bakoitzari hoberena eta lan egiteko modu ezberdinak ulertzen, ikasten eta asimilatzen. Horrek eman digu aukera nik uste musika beste perspektiba aldetik egiteko eta ikusteko.

Zer iruditzen zaizue Europa ekialdeko hezkuntza sistema, non, dirudienez, musikak garrantzia gehiago erdiesten duen? Honi loturik, uda partean sarritan ikusten ditugu kalean instrumentu bat jotzen aritzen diren pertsonak, kale musikariak, eta agian belarri profano edo aditua ez den batentzat nahiko maila ona izan dezaketenak, nahiz eta badira oso onak direnak ere. Musikari profesional bezala horrelako pertsona batekin gurutzatzen zaretenean, zuei zer datorkizue burura?

P: Batez ere, zuk esan duzun moduan, ze ezberdintasun dagoen ekialde-iparralde eta gurearen artean. Han berealdiko tradizioa dago, eta hemen oso-oso ezberdina da. Uste dut han musika bizi dutela eta ematen diotela garrantzia oso handia, baina batez ere, tradizioan oso garrantzitsua delako.

X: Hezkuntzan garrantzi handia ematen zaio beste gauza askori bezala. Hemen inondik-inora ez daukan garrantzia, hemen musikak zero garrantzia du, kultura ez da baloratzen, politika aldetik ari naiz, nahiz eta kontzertuak eman, kontzertuetara joan jendea, oinarriz hori ez baldin bada garrantzitsua … oraintxe bertan edukazioko lege aldaketarekin musikako asignatura kentzera dihoazte. Hori da diferentzia hemen, inportantzia gauza batzuei ematen zaie eta besteei ez, jakin gabe ze garrantzizkoa den oinarrian. Hemen musika hezkuntza bat ematea, leku askotan zerbitzu hori ez da ezinbestekoa, eta hori buru inteligente batentzat, ekialdeko edo iparraldeko herrialde aurreratu baten mentalidadean, juxtu kontrakoa da. Hezkuntzaren oinarria eta hezkuntzaren esparru ezberdina dela, eta musikak beste edozein arte espresio bezala berebiziko garrantzia daukala, eta horrek egiten du herrialde bat, agian ekonomikoki edo zenbakitan nabarmentzen ez den gauza askotan aurrera egitea.

Euskal Herrian ze garrantzi ematen zaio musikari instituzioen aldetik?

P: Ez dago, ez dago baloratua.

X: “Zero patatero”. Ez dago baloratua ez zaiolako ematen inolako garrantzirik.Bai partxeak edonon daude, Euskadiko Orkestra daukagu, baina guztiz ziztrina da zenbakitan instituzionalki ematen den bermea. Benetan  eskaintzen zaion garrantzia bizirauteko eman beharreko laguntzan dago, ez benetan oinarri sendoak eta kontzeptualak dauzkan laguntza batean.

Biak izan zarete atzerrian, ze oihartzun dauka gure herriko musikak kanpoan?

P: Ez gehiegi esango nuke. Noski, dena kate bat da.Mundu mailan herri bezala figuratzen ez duen herri bat… Nik daukadan esperientzia izan da, ba Estatu Batuetan izan garenean adibidez, euskal etxeetan. Eta hor bai, zerbait ezagutzen da, badago jendea , oso jende bitxiarekin topatu izan naiz, benetan hemengo kulturagatik asko kezkatu direnak. Bestela ez dut uste gure herriak bereziki oihartzun handia duenik. Leku bat non musika ez den baloratua, ze atera behar duzu kanpora? Ze laguntza izan behar dituzu kanpora ateratzeko? Goazen hartzera lagin bat eta enbaxadore bezala goazen espresatzera hau Europan zehar. Hori ez da existitzen.

X: Gu gaude, esate baterako.Baina gu bezalako ehun talde daude beste hamaika lekutan. Baina hemen ez dago ezer, ordun. Han, Eskandinabian esaten dut, nik dezente jarraitzen dudalako, Finlandian…harri bat altxa eta musikariak daude, egunero eskolan musika ikasten dutelako, instrumentua jotzen dutelako eskolan. Beste kultura bat da, hemen lau lagin ditugu erakusteko eta besterik ez.

Non edo zertan inspiratzen zarete proiektu berriak eratzeko?

P: Ni egunero saiatzen naiz, zertan ez nizuke esango, bueno agian bai, bioi natura gustatzen zaigu, biok ere haurrak ditugu eta betiere kaña asko ematen dute. Batez ere izenburuak eta egiten ditugun gauzak bai uste dut erlazioa daukatela. Askotan prozesua izaten da aurkakoa, inspiratu beharrean eta hortara joan, lehenengo egiten duzu eta gero ikusten duzu nondik-nora etorri den hori eta saiatzen zara harreman hori bilatzen.

X: Nire kasuan bahintzat ez dago inspirazio bat, “bueno orain inspiratuko naiz ez dakit zertan”. Eguneroko bizitza, egunerokotasunak ematen dizu inspirazioa, eta Pellok esan duen moduan, lanean harrapatzea da inspirazioa.

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s